تحریم‌ها را استارتاپی دور بزنیم


تحریم‌ها را استارتاپی دور بزنیم

استارتاپ‌ها کسب و کارهای نوپایی هستند که توسط گروهی از افراد خلاق و مستعد راه اندازی شده و با در هم شکستن ساختارهای سنتی کسب و کار، منجر به سودآوری و خلق ثروت می‌شوند. استارتاپ‌ها بواسطه نگاه غیر خطی خود به بازار کسب و کار، فرصت ویژه‌ای برای راه اندازی کسب و کارهای مقیاس‌ناپذیر که هم در زمینه توسعه و هم در زمینه فروش نامحدود هستند، محسوب می‌گردند. شرکت‌های استارتاپی در سال‌های اخیر از بازیگران خوشنام اکوسیستم اقتصادی کشور بوده‌اند و در مدت زمان کوتاه حضورشان تاثیر بسزایی بر درآمدزایی و سبک زندگی مردم داشته‌اند. استارتاپ‌ها ماهیتی ارزان و در عین حال پربازده دارند که با گردهم آوردن گروهی از افراد خلاق و توانمند به رفع مشکلات جامعه در زمینه‌های مختلف و ارتقای سطح کیفی زندگی مردم می‌پردازند. موضوع تحریم اقتصادی اخیر ایران مهم‌ترین و به نوعی چالش‌انگیزترین موضوع پیش روی کشور است که صرف نظر از موفقیت و شکست در دستیابی به هدف نهایی، بـر بخـش‌هـاي مختلف اقتصـادي همچـون اشـتغال، معیشت، سرمایه‌گذاری و تجارت اثر گذاشته است. تحریم‌های بی رحمانه ایالت متحده امریکا و اثرات سوء آن بر اقتصاد و در نتیجه وضعیت زندگی مردم، این نوشته را بر این داشت تا به بیان توانمندی‌ها و راهکارهای استارتاپی در جهت رفع و یا کاهش اثرات تحریم اقصادی اخیر بپردازد. بر همین اساس در ادامه به بیان توانمندی‌های نگرش و کسب و کار استارتاپی در رفع و یا کاهش اثرات تحریم پرداخته خواهد شد.

ایجاد فرصتهای شغلی جدید و متنوع با هزینه کمتر نسبت به کسب و کارهای سنتی

هسته اولیه یک کسب و کار استارتاپی، ماهیتی کوچک و ارزان دارد؛ بطوریکه با نگاهی به پیشینه بزرگترین شرکت‌های استارتاپی حال حاضر ایران و جهان کامل مشخص است که این شرکت‌ها فعالیت خود را از محیط کاری کوچک و با حداقل هزینه ممکن آغاز کرده‌اند. بطور مثال در سال ۱۹۹۴ میلادی جف بروز وب‌سایت آمازون را با سرمایه اولیه 40 هزار دلار در گاراژ خانه‌اش تاسیس کرد. وب‌سایت آمازون که در ابتدای فعالیتش تنها امکان ارسال کتاب به 48 کشور را فراهم آورده بود، هم اکنون بزرگترین فروشگاه اینترنتی دنیا محسوب می‌گردد. در ایران نیز شرکت‌های استارتاپی کار خود را با حداقل‌ها آغاز کرده‌اند; دیجی کالا که اکنون بزرگترین فروشگاه اینترنتی ایران است، در آغاز راه خود تنها به نقد و بررسی کالاهای دیجیتال نظیر موبایل و لپتاب می‌پرداخت و با گذشت زمان به فکر فروش این محصولات در سایت خود افتاد. از طرفی، باید توجه داشت که شرکت‌های استارتاپی علیرغم ماهیت جمع و جورشان، در صورت رشد و بلوغ اقتصادی پتانسیل بالقوه‌ای در اشتغال‌زایی دارند; بطوریکه بر اساس بررسی انجام شده شرکت دیجی کالا که فعالیتش را تنها با 5 نفر آغاز کرد، در سال 1397 تعداد پرسنل خود را به 2200 نفر رساند. در واقع ارزان بودن و اشتغال‌زا بودن استارتاپ‌ها را به انتخابی بهینه در این مقطع مهم اقتصادی کشور جهت خروج از بحران بیکاری تبدیل می‌کند.

کاهش هزینه خرید محصولات و استفاده از خدمات نسبت به کسب و کارهای سنتی

تحریم‌ها بیش از هر چیز دیگری بر معیشت مردم اثر می‌گذارند و موجبات نارضایتی آنها را فراهم می‌آورند. افزایش ناگهانی قیمت خدمات و کالاها و ثابت ماندن میزان درآمد مردم، سبب ایجاد تورم در پیکره اقتصادی یک کشور می‌گردد. عارضه‌ای که طی آن شیب افزایش قیمت‌ها به مراتب بیشتر از شیب افزایش درآمد مردم می‌گردد. کسب و کارهای نوپا، استارتاپ‌ها، با کاهش تعداد واسطه‌ها در زنجیره تولید-مصرف، منجر به کاهش هزینه‌ها در استفاده از کالا و خدمات توسط مردم می‌شوند. در واقع استارتاپ‌ها بواسطه ماهیت تکنولوژی محوری که دارند، پلتفرم‌هایی ایجاد می‌کنند که دسترسی مردم به خدمات و محصولات را سهل الوصول کرده و در عین حال منجر به صرفه­جویی در وقت و هزینه آنها می‌گردند. بطور مثال شرکت اسنپ، اولین استارتاپ ایرانی در زمینه حمل و نقل عمومی، در سال 1393 تاسیس و با بکارگیری یک اپلیکیشن موبایل، افرادی که تمایل داشتند تا به عنوان تاکسی فعالیت کنند را جذب کرده و با ارائه خدماتی با کیفیت بالا و پشتیبانی قوی به همراه هزینه پایین نسبت به روش معمول و سنتی حمل و نقل، مشتریان زیادی را به خود جذب کرد. استارتاپ دیوار یکی دیگر از استارتاپ‌های فعال کشور است که با ایجاد پلتفرم خرید و فروش کالای دست دوم و از میان برداشتن زنجیره‌ دلالان مابین فروشنده و خریدار، به محبوبیت زیادی در جامعه رسیده است. این استارتاپ که خود بومی شده استارتاپ ebay است، بستری را فراهم کرده که مردم می‌توانند به خرید و یا فروش کالاهای دست دوم پرداخته و بدون نیاز به استفاده از ساختارهای سنتی فروش مانند سماری‌ و امانت‌فروشی‌ها، به سود بیشتر و یا زیان کمتر در فروش و یا خرید کالاهای دست دوم خود برسند. نمونه‌های موفق کسب و کارهای استارتاپی که منجر به صرفه اقتصادی و زمانی می‌شوند در کشور کم نیست منتهی توضیحات بیشتر در این رابطه در قالب این بحث نمی‌گنجد.

توسعه فضای کسب و کار و درآمدزایی چند بعدی

قرارگیری ایرن در زمره کشورهای غنی از ذخائر هیدروکربوری بیش از آنکه به‌عنوان فرصتی برای روفق و شکوفائی اقصادی کشور مطرح بوده باشد، سهمی مهلک و کشنده بر پیکره اقتصاد کشور بوده است. وابستگی شدید کشور به درآمد نفتی و کاهش سهم ایران از صادرات نفت تاثیر مخربی بر میزان درآمد کشور در شرایط تحریم داشته و کشور را در نقطه بحرانی قرار داده است. این در حالی است که ایجاد تنوع در روش‌های درآمدزایی و بهره‌گیری از همه پتانسیل اقتصادی کشور، سبب کاهش فشار تحریم‌ها بر دولت و مردم می‌گردد. در این بین شرکت‌های استارتاپی بواسطه خلاقیت، انعطاف پذیری و تکنولوژی محور بودن خود می‌توانند به ایجاد درآمدزایی در حوزه مختلف اعم از گردشگری، سلامت، بیمه، خودروسازی و … پرداخته و کشور را از فشار اقصادی نشات گرفته از اقتصاد تک بعدی نفتی، خارج کنند. اهمیت بکارگیری نگرش استارتاپی در این مقطع حساس، زمانی روشن‌تر می‌گردد که بدانیم راه اندازی استارتاپ‌ها بر خلاف روش‌های سنتی کسب و کار به مرزهای جغرافیای وابستگی ندارد. در واقع، در حالیکه اصولا راه اندازی یه واحد کسب و کار در منطقه‌ای خاص از کشور بر وضعیت معیشت و اشتغال مردمان ساکن در همان منطقه اثر می‌گذارد، کسب وکار استارتاپی بواسطه ماهیت تکنولوژی محور خود این فرصت را فراهم کرده تا ﻫﺮ ﻓﺮد ﯾﺎ ﮔﺮوﻫﯽ ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺮزﻫﺎي ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺗﮑﯿﻪ ﺑﺮ اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺑﻮﻣﯽ ﻣﺤصول و ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺧﻮد را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺮده و با سهولت بیشتری نسبت به روش‌های سنتی کسب و کار ﺑﻪ ﺑﺎزارﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺤﻠﯽ، ملی و بین‌المللی ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﺎﯾﺪ.

جلب توجه سرمایهگذاران داخلی در شرایط تحریم

ممنوعیت سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی در کشور  تحت تحریم از جمله اثرگذارترین ابعاد بین‌المللی تحریم محسوب می‌گردد. اتخاذ چنین تصمیمی، از یک سو سبب افزایش فشار اقتصادی بر کشور تحریم شده و از سوی دیگر سبب نارضایتی کشورها و واحدهای بین‌المللی مایل به سرمایه­گذاری در کشور تحریم شده می‌گردد. تاثیر این موضوع زمانی حادتر می‌گردد که سرمایه‌گذاران داخلی نیز به دلیل عدم اصمینان از بازگشت سرمایشان، از سرمایه‌گذاری در شرایط تحریم دست می‌کشند. در واقع، سرمایه‌گذار داخلی با علم به اینکه تاسیس و راه اندازی یک واحد کسب‌ و کار سنتی، مثلا یک واحد تولیدی، نیازمند هزینه اولیه بالایی است و در عین حال هیچ تضمینی در بازگشت این هزینه نیست، از سرمایه‌گذاری در شرایط تحریم دست می‌کشد. این در حالی است که قابلیت‌های ویژه شرکت‌های استارتاپی از جمله کوچک و ارزان بودن، نوآورانه بودن و تکنولوژی محور بودن استارتاپ‌ها را به ابزاری کلیدی جهت جلب توجه سرمایه‌گذاران در شرایط تحریم تبدیل می‌کند. در واقع مقدار سرمایه اولیه راه اندازی به مراتب کمتر و بازدهی بالاتر، استارتاپ‌ها را به گزینه‌ای جذاب برای سرمایه‌گذاری در شرایط تحریم تبدیل می‌کند. در این بین بسترسازی برای ورود شرکت‌های شتابدهنده و سرمایه‌گذاران خطرپذیر به عرصه سرمایه‌گذاری بسیار حائز اهمیت است؛ چراکه ورود این شرکت‌ها به اکوسیستم استارتاپی کشور و حمایت مالی و مدیریتی آنها از ایده‌های استارتاپی نقش تعیین کننده‌ای در موفقیت استارتاپ‌ها دارد.

دور زدن تحریمها و ورود به بازار تجارت جهانی

تحریم، به معنای واقعی کلمه در ممنوعیت کشور تحت تحریم از داد و ستد با جامعه بین‌الملل و در نتیجه دور ماندن از بازار تجارت جهانی قابل درک است. نقطه‌ای که در آن نه اثری از واردات است و نه صادرات. نقطه درماندگی و فلج اقتصادی. در واقع کشور و یا نهاد تحریم کننده بر این است تا با مسدود کردن کلیه راه‌های ارتباط تجاری کشور تحت تحریم با جامعه بین‌الملل و تحت فشار قرار دادن آن، کشور تحت تحریم را از مواضع اتخاذی‌اش منصرف کرده و با خود همگام سازد. از طرفی، کشور تحت تحریم با اتخاذ راه حل‌هایی از جمله پولشویی تحت پوشش شرکت‌های تولید کننده کالاهای بی ضرر، ﺧﺮﯾﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎي ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ ﺗﺤﺖ ﻧﺎم ﺷﺮﮐﺖ‌ﻫﺎي دﯾﮕﺮ و … سعی در دور زدن تحریم‌ها و ورود کردن به شبکه جهانی داد و ستد کالا دارد. روش‌هایی که بسیار پر خطر بوده و در صورت لو رفتن، شرایط را بدتر از قبل می‌کند. خبر خوش، مطرح شدن استارتاپ‌ها به عنوان ابزاری گره‌گشا در دور زدن تحریم‌ها در سال‌های اخیر است. در واقع کسب و کارهای نوپا بواسطه ماهیت خلاق و تکنولوژی محور خود اقدام به فراهم آوردن بستری امن برای داد ستد و مبادله‌های مالی مابین کشور تحت تحریم و بازار تجارت جهانی کرده‌اند. شکل‌گیری بستر امن ثبت داده، بلاک چین، و به تبع آن رمز ارزها را می‌توان گل سر سبد فعالیت‌های استارتاپی در حوزه مالی دانست. رمز ارزها بواسطه شکل گیری بر بستر بلاک چین به ابزاری استراتژیک جهت تراکنش و داد ستد مابین کشور تحت تحریم و سایر کشورها تبدیل شده‌اند. غیرمتمرکز بودن، امنیت و بازگشت ناپذیری تراکنش‌ها، نامحدودی در سرعت و مسافت و نهایتا مجهول بودن هویت کاربران از ویژگی‌های منحصربفرد بلاک چین است که رمز ارزها را به ابزاری استراتژیک برای تجارت و مبادله ارز در شرایط تحریم تبدیل می‌کند. کشورهای تحت تحریم می‌توانند با استفاده از بستر بلاک چین اقدام به ساخت رمز ارزی کرده که دسترسی به آن کاملا محدود و کنترل شده باشد و از این طریق با همتایان مورد نظر خود به داد و ستد بپردازند.

در گذر از تاریخ چهل ساله جمهوری اسلامی ایران، همواره اثراتی از تحریم به چشم می‌خورد. تحریم‌های ناعادلانه که مجری آن کشور امریکا بوده است و بس. ایالت متحده امریکا دیربازی است که با اعمال تحریم‌های شدید اقتصادی سعی در منزوی کردن ایران از عرصه سیاست بین‌الملل و دست اندازی به منابع عظیم مالی موجود در خاورمیانه دارد. از طرفی کشور ایران همواره از روش‌هایی خاص و منحصربفرد برای از بین بردن اثرات سوء تحریم‌ها و به عبارتی دور زدن تحریم‌ها استفاده کرده است. مبارزه با تحریم در هر مقطع زمانی نیازمند استراتژی خاصی است، استراتژی که خاص آن زمان باشد و بیشترین کارایی را در آن مقطع داشته باشد. استراتژی خاصی که این روزها با مطرح شدن شرکت‌های استارتاپی، رنگ و روی دیگری به خود گرفته است. رنگ و روی استارتاپی. رنگ و رویی از جنس تکنولوژی با پشتوانه خلاقیت و استعداد ناب جوان ایرانی. جوانی که همواره کمک حال بوده و هست. جوانی که اتفاقا امروز هم هست. هست تا نشان دهد که می‌تواند تحریم‌ها را دور بزند. منتهی به سبک خودش. به سبک جذاب و خلاقانه استارتاپی.

مقاله

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *